Nie każde stare, krzywe czy „dziwnie wyglądające” drzewo stanowi zagrożenie. Z drugiej strony niektóre drzewa mogą wyglądać na zdrowe, a w rzeczywistości stwarzać realne niebezpieczeństwo dla ludzi, budynków i infrastruktury.
W tym artykule wyjaśniamy, kiedy drzewo rzeczywiście jest niebezpieczne, jakie objawy powinny wzbudzić niepokój, kiedy potrzebna jest pilna interwencja, a kiedy wystarczy obserwacja lub odpowiednia pielęgnacja.
Co to znaczy „drzewo niebezpieczne”?
Drzewo uznaje się za niebezpieczne wtedy, gdy istnieje realne ryzyko jego przewrócenia się lub złamania, może dojść do upadku pnia lub dużych konarów, a zagrożone jest życie, zdrowie ludzi lub mienie.
Kluczowe jest tutaj pojęcie realnego ryzyka, a nie subiektywnego wrażenia.
Najważniejsze objawy świadczące o zagrożeniu
Pęknięcia pnia lub konarów
Jest to jeden z najpoważniejszych sygnałów ostrzegawczych. Szczególnie niebezpieczne są pionowe pęknięcia pnia, rozchodzące się szczeliny oraz pęknięcia w rozwidleniach konarów.
Pęknięcia świadczą o osłabieniu struktury drzewa i mogą prowadzić do nagłego złamania, często bez wcześniejszego ostrzeżenia.
Znaczne pochylenie drzewa, zwłaszcza świeże
Nie każde pochylone drzewo stanowi problem. Zagrożenie pojawia się wtedy, gdy pochylenie powstało nagle, na przykład po wichurze, doszło do odsłonięcia systemu korzeniowego lub zmiany kąta nachylenia w krótkim czasie.
Oznacza to utratę stabilności w gruncie.
Uszkodzony lub osłabiony system korzeniowy
Korzenie stanowią fundament drzewa. Drzewo może wyglądać dobrze nad ziemią, a jednocześnie być bardzo niestabilne.
Niepokojącymi sygnałami są grzyby u nasady pnia, zapadnięta gleba, ślady podmycia gruntu oraz uszkodzenia korzeni spowodowane przez wykopy lub maszyny.
Zaawansowany rozkład drewna
Gdy zdrowe drewno zostaje zastąpione przez próchnicę, pień traci nośność, a drzewo nie przenosi prawidłowo obciążeń wiatru i śniegu.
Szczególnie niebezpieczne są ubytki obejmujące dużą część przekroju pnia, zgnilizna w dolnej części drzewa oraz połączenie rozkładu z pochyleniem.
Martwe lub zamierające konary
Martwe, suche konary należą do najczęstszych zagrożeń w przestrzeni publicznej i prywatnej. Szczególnie niebezpieczne są duże martwe gałęzie nad miejscami użytkowanymi przez ludzi, konary pęknięte, zawieszone lub nadłamane.
Takie elementy mogą spaść pod własnym ciężarem.
Kiedy drzewo nie jest niebezpieczne mimo obaw?
Istnieje wiele sytuacji, które nie oznaczają automatycznie zagrożenia. Należą do nich obecność dziupli przy zachowanej grubości ścian pnia, stare drzewo o stabilnej sylwetce, pojedyncze ubytki bez aktywnego rozkładu, niegroźne grzyby saprotroficzne oraz krzywa, ale stabilna forma drzewa.
W takich przypadkach często wystarcza regularna pielęgnacja lub monitoring.
Drzewo a warunki zewnętrzne
Ryzyko wzrasta, gdy drzewo rośnie w pobliżu dróg, budynków lub placów zabaw, teren jest intensywnie użytkowany, występują silne wiatry, opady śniegu lub deszczu, albo doszło do zmian w otoczeniu, na przykład wycinki sąsiednich drzew.
To samo drzewo w lesie może być bezpieczne, a w mieście już nie.
Dlaczego ocena „na oko” to za mało?
Wiele drzew wygląda na zdrowe, ma zieloną koronę, a mimo to jest wewnętrznie osłabionych.
Profesjonalna ocena obejmuje analizę statyki drzewa, ocenę ubytków i rozkładu, lokalizację potencjalnego zagrożenia oraz możliwość zastosowania zabiegów pielęgnacyjnych zamiast wycinki.
Co zrobić, gdy drzewo budzi wątpliwości?
Najrozsądniejszym rozwiązaniem jest unikanie pochopnych decyzji, zabezpieczenie terenu w przypadku pilnego zagrożenia, wykonanie dokumentacji zdjęciowej oraz konsultacja z doświadczonym arborystą.
Na tej podstawie dobiera się odpowiednie działania: pielęgnację, zabezpieczenie lub wycinkę.
Podsumowanie
Drzewo jest naprawdę niebezpieczne wtedy, gdy jego stan techniczny oraz warunki otoczenia tworzą realne ryzyko zdarzenia, a nie tylko wtedy, gdy „źle wygląda”.
Rzetelna ocena pozwala chronić ludzi i mienie, uniknąć niepotrzebnej wycinki oraz zabezpieczyć właściciela także od strony prawnej.
W arborystyce kluczem jest wiedza, doświadczenie i rozsądek.